Wybierz język

Polish English German Italian

Logowanie





Logo
Designed by: ScobelDesign
ScobelDesign

Historia PDF Drukuj Email
Wpisany przez Administrator   
wtorek, 30 marca 2010 17:28

Historia kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Wawrzyńca w Koźminie Wielkopolskim.


Kościół parafialny w Koźminie Wielkopolskim, tzw. koźmińska fara, należy do grona kościołów najstarszych w Wielkopolsce. Jego historia jest bardzo zawiła. Problem zaczyna się w miejscu samego ustalenia powstania, wzniesienia tego Kościoła na terenie Koźmina, poprzez ciągłą zmianę dziedziców miasta, mającą wpływ na ów Kościół, do momentu obecnego wyglądu Kościoła i wielkości samej parafii.
O dokładnym powstaniu Kościoła parafialnego w Koźminie nie ma zbyt wielu źródeł. Z tych, które są obecnie dostępne, wynikają dwa wnioski.
W pierwszym ks. Stanisław Łukomski opowiada się za tym, iż omawiany tu Kościół musiał powstać w początkach narodzin chrześcijaństwa w Polsce. Sądzić tak pozwalał napis, który znajdował się obok wielkiego ołtarza w Kościele parafialnym w Koźminie: "Erectum in Idolatria, restauratorum in Ecclesiam Christianam 999 - ex libro beneficiorum 1510". Ks. Łukomski jednocześnie zastrzega, iż zapis ten nie mógł być zmyślony i prawdopodobnie opierał się na podaniu historycznym. A więc z powyższego wynika, że Kościół w Koźminie musiał powstać już w 999 roku. Oczywiście przez wieki ulegał zmianom, ale Kościół pierwotny musiałby powstać właściwie w tym roku.
Z kolei z innego źródła wynika, iż zapis "Erectum in Idolatria..." jest wymysłem nieznanego autora. Ów autor argumentuje to brakiem w "liber beneficiorum" tego tekstu. Natomiast uważa się, że zachowane do dziś w kruchtach bocznych naw kamienne kropielnice, ozdobione twarzami ludzkimi pochodzą z okresu romańskiego. Datuje się je najwcześniej na XII w.
Zgodność natomiast istnieje co do roku 1232, kiedy to książe Polski, Władysław Odonic, przekazał Koźmin w formie darowizny Zakonowi Templariuszy. Zakon ten utrzymał tam zastęp duchownych i świątynię.
W 1312 roku Koźmin wrócił do rąk monarchy. Ówczesny król Kazimierz Wielki w 1338 roku nadał go z przyległymi wsiami Maćkowi Borkowicowi z Wezengorga.
Mówi się, że pierwotny Kościół z pewnością był fundowany przez monarchów w XII w. i mógł pełnić rolę Kościoła parafialnego w zasiągu samego miasta i jego przyległych wiosek.
Uważa się również, że o starodawnej metryce Kościoła i parafii może stanowić wezwanie Kościoła św. Wawrzyńca, należące do najstarszych wezwań (chętnie po nie sięgano w X - XIII w. z ówczesnego kalendarza uroczystych świąt). Jeżeli chodzi o parafię to zakłada się, że cała parafia łącznie z zakreślonymi granicami mogła powstać dopiero w momencie powstania osady czy miasta ( XII w., ewentualnie najpóźniej w XIII w.). Wraz z rozwojem osadnictwa i ludności oraz z wprowadzeniem właściwej administracji parafialnej, zmniejszył się obszar parafii koźmińskiej. Były to czasy czternastowieczne, zmniejszyła się wtedy liczba okolicznych wiosek Koźmina, wchodzących w skład parafii.
Na przełomie XIV i XV w., pojawiły się kolejne pewniejsze wiadomości o kościele koźmińskim. Archiwum koźmińskiego kościoła posiadało jeszcze w czasach administracji parafii przez ks. Łukomskiego kilka zapisów na rzecz kościoła, np. zapis jednej grzywny rocznie, uczyniony w roku 1457 przez Mikołaja Wielowiejskiego, ówczesnego dziedzica Wielowsi, dla Marcina, plebana w Koźminie.
Rok 1462 był ważny dla koźmińskiego kościoła. W tym to czasie właścicielem dóbr koźmińskich był Hińcza z Rogowa, kasztelan sandomierski. Widząc, że kościół drewniany chylił się ku upadkowi, odbudował go z cegły i zmienił go, za zgodą ówczesnego biskupa poznańskiego Andrzeja Opalińskiego, plebanię na prepozyturę kolegiacką. Poprosił również o przepisanie porządku nabożeństwa i ustalenie potrzebnej liczby księży. Równocześnie dotychczasowy pleban otrzymał godność proboszcza. Odbudowany z palonej cegły i w stylu gotyckim kościół, przetrwał tak do połowy XVII w., tzn. od roku 1471 Koźmin przeszedł w ręce Porojów Groszczyńskich z Iwanowic, zw. Później Koźmieńskimi, następnie w początkach XVI w. był własnością Górków , później Czarnkowskich i Weyerów. Ówcześni dziedzice nie przyczynili się do wielkich zmian Kościoła, utrzymywali z Koźmińskim Kościołem dobre stosunki, ale nie zapoczątkowali żadnych zmian.
Od 1621 roku dziedzicami Koźmina stała się rodzina Przyjemskich, ludzie bardzo bogobojni i dobrzy.
W 1670 r. chorąży kaliski, Andrzej Przyjemski, uznał, że koźmiński kościół jest kościołem za "szczupłym" i postanowił go rozszerzyć. Było to możliwe za "staraniem" ówczesnego proboszcza ks. Ignacego Śmiełockiego. Zachowano wtedy stare prezbiterium, przystosowując je w stylu do nowej części, zachowano wielki ołtarz za wspaniałą rzeźbą ( pochodzi z II połowy XV w. z pracowni Wita Stwosza), pozostały także niektóre pomniki z poprzednich czasów.
Rozpoczętą rozbudowę dokończył w 1677 roku syn Andrzeja Przyjemskiego Aleksander, wspólnie z ówczesnym proboszczem ks. Wojciechem Dambrowskim. Aleksander Przyjemski udzielił szczególnej pomocy materialnej kościołowi parafialnemu , zmarł w 1699 roku i zastał pochowany w podziemiach kościoła. Rodzina Przyjemskich, oprócz rozbudowywania kościoła, przez długi czas wiele dobrego czyniła dla niego. Zaopatrywali go w przybory kościelne, dawali liczne zapisy na nabożeństwa, zatwierdzali i wspomagali bractwa kościelne.
Po śmierci Aleksandra (umarł bezpotomnie) dobra koźmińskie przeszły drogą spadku w ręce jego siostry Katarzyny, żony Piotra Oplińskiego. Następnie właścicielką tych dóbr stała się ich córka Ludwika, późniejsza żona Jana Kazimierza Sapiechy. Przez ten czas kościół parafialny cieszył się wielkim szacunkiem i ciągłą pomocą ze strony dziedziców.
Szczególne opieka otoczyła Kościół Koźmiński Zofia Sapieżyna, żona Piotra Sapiechy, syna Jana Kazimierza Sapiechy. W rodzinie Sapiechów dobra koźmińskie pozostały przez 100 lat, do momentu objęcia Księstwa Poznańskiego przez Prusy.
Z chwilą podziału Polski nastąpiły ogromne zmiany , chodzi tu nie tylko o zmiany polityczne, ale także o pogarszający się stosunek do katolicyzmu ze strony ciemiężycieli. Doradcy króla pruskiego przekładali mu różne projekty zniszczenia katolicyzmu i krępowania wpływu duchowieństwa. W tym czasie rozciągnięto ostry nadzór policyjny przy wszelkich czynnościach duchowych, np. przy obsadzaniu prałatur, opactw i beneficjów kościelnych. Wkrótce też pozabierano majątki biskupie i kapitularne, a następnie zlikwidowano klasztory. Podobny los spotkał koźmińską farę.

 

Poprawiony: czwartek, 08 lipca 2010 13:55
 

Opiekun

Opiekun - Dwutygodnik Diecezji Kaliskiej

Radio Rodzina

Radio Rodzina Diecezji Kaliskiej

Facebook Like

Najnowsze

OGŁOSZENIA PARAFIALNE

33 NIEDZIELA ZWYKŁA 18 listopada 2018 r. 1. Msze św. w dzisiejszą niedzielę i w ciągu tygodnia według stałego porządku. Okazja...


Więcej

INTENCJE MSZALNE

I N T E N C J E M S Z A L N Poniedziałek - 19.11.2018 7.00...


Więcej

OGŁOSZENIA PARAFIALNE

32 NIEDZIELA ZWYKŁA 100 ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI 11 listopada 2018 r. 1. Dzisiaj dziękujemy Bogu za odzyskaną niepodległość. Podczas każdej Mszy św. śpiewamy...


Więcej
012

Msze Święte

Niedziele i święta 

7.00, 9.00, 10.00, 11.15, 17.00

W tygodniu

7.00, 18.30

Kaplica Szpitalna

Sobota 16.00



Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności. To find out more about the cookies we use and how to delete them, see our privacy policy.

I accept cookies from this site.

EU Cookie Directive Module Information